مدیریت ریسک و فرصت جامع سازمان

EROM

Enterprise Risk and Opportunity Management

منشاء پیدایش واژه مدیریت (management) در زبان فرانسه با عنوان management به معنی «هنر هدایت و راهبری» است؛ و در لاتین از ریشه manu agere  به معنی «هدایت و راهنمایی کردن بوسیله دست» است. مفاهیمی که از این عبارات برداشت می شود، عمل هدایت و راهنمایی تمام یا قسمتی از سازمان از طریق استقرار و سازماندهی افراد، مالی، مواد و امکانات و سرمایه های فکری به منظور دستیابی به اهداف بیان شده سازمان، به ویژه با حداکثر سازی ارزش برای مشتریان و به این ترتیب بازگشت سرمایه برای ذینفعان است.

مدیریت ریسک و فرصت های سازمان (EROM)، که همچنین به عنوان مدیریت ریسک سازمان شناخته می شود، مربوط به ابزارهایی را مورد توجه قرار می دهد که سازمان ها بررسی و سنجش ریسک و فرصت را برای طراحی و توسعه اهداف عملیاتی و اهداف استراتژیک خود در زمینه های سبد برنامه ریزی، سبد پروژه، سبد دارایی های سازمان و فعالیت ها و در ارتباط با مدیریت آنها از طریق کنترل های داخلی، انجام می دهند. هدف کلی EROM این است که برای رسیدن به تعادل بهینه بین کاهش پتانسیل ضرر (ریسک) در عین حال که افزایش پتانسیل برای سود (فرصت) ایجاد می شود، به کار گرفته شود.

EROM  چیست؟

مدیریت ریسک و فرصت های سازمانی (EROM)  به روش ها و فرآیندهای مورد استفاده سازمان ها برای مدیریت ریسک ها و به دست آوردن فرصت های مرتبط با دستیابی به اهداف خود اشاره دارد. این وسیله یا ابزاری است که توسط سازمان ها شناسایی شده و برای پیاده سازی اهداف استراتژیک، اهداف عملیاتی و اولویت های سازمان تحت محدودیت های تحمیل شده، از طریق یک فرآیند برنامه ریزی استراتژیک، اجرای استراتژی ها و ارزیابی عملکردها، به کار گرفته می شود.

به نقل از گزارش کمیته سازمان های حمایت کننده «کوزو» مدیریت ریسک جامع سازمان شامل موارد زیر است:

  • همراستاسازی اشتهای ریسک و استراتژی – مدیریت اشتهای ریسک سازمان را در ارزیابی گزینه های استراتژیک مورد توجه قرار می دهد، اهداف عملیاتی مربوط (به اجرای استراتژی ها) را تنظیم و مکانیسم ها را برای مدیریت ریسک ها توسعه می دهد.
  • افزایش کیفیت تصمیمات پاسخ به ریسک – مدیریت ریسک سازمانی، دقت و موشکافی لازم را برای شناسایی و انتخاب میان پاسخ به ریسک های جایگزین را فراهم می آورد – اجتناب از ریسک، کاهش ریسک، به اشتراک گذاری ریسک و پذیرش ریسک.
  • کاهش غافلگیری های عملیاتی و ضرر و زیان- سازمان ها توانایی های مضاعف را برای شناسایی رویدادهای بالقوه و ایجاد پاسخ، کاهش غافلگیری و هزینه ها یا ضرر و زیان مرتبط را به دست می آورند.
  • شناسایی و مدیریت ریسک های چندگانه و پیچیده و موثر برهم – هر سازمانی با تعداد زیادی از ریسک هایی مواجهه است که بر بخش های مختلف سازمان اثر می گذارد و مدیریت ریسک جامع سازمان، پاسخ مؤثر به اثرات متقابل و پاسخ های یکپارچه به ریسک های چندگانه را تسهیل می کند.
  • استفاده از فرصت ها – با در نظر گرفتن طیف گسترده ای از حوادث بالقوه، مدیریت آماده شناسایی و درک فرصت ها، و استفاده فعالانه از فرصت ها است.
  • بهبود استقرار سرمایه – به دست آوردن اطلاعات قوی در مورد ریسک ها اجازه می دهد مدیریت به طور موثر نیازهای کل سرمایه و افزایش تخصیص سرمایه ارزیابی نماید.

اهداف کلی EROM عبارتند از تسهیل توسعه موفقیت آمیز برنامه ریزی استراتژیک، به منظور ترویج و ارتقاء بهترین رویکرد برای اجرای برنامه ها و ارزیابی عملکرد با توجه به برنامه تدوین شده، است. وسیله ها و ابزارهای انجام این کار به دنبال تعادل بهینه بین کاهش ضرر بالقوه (ریسک) در عین حال، افزایش سود بالقوه (فرصت) با توجه به ماموریت کلی سازمان، می باشند. تمرکز بر مأموریت کلی سازمان، دلیل وجودی کلمه «جامع سازمان»  در عبارت « مدیریت ریسک و فرصت جامع سازمان» است. این شامل یکپارچگی مدیریت ریسک و فرصت در تمام برنامه ها، پروژه ها، ابتکارات و فعالیت ها در سبد پروژۀ سازمان است. دستیابی به یک تعادل بهینه، ایفای نقش تصمیم گیرندگان در تنظیم حداکثر سطوح قابل تحمل برای ریسک، و حداقل سطح مطلوب برای فرصت و موازنه میان آنها را نشان می دهد.

در چه زمینه هایی EROM  می تواند فرآیند برنامه ریزی استراتژیک، پیاده سازی و ارزیابی عملکرد را برای شرکت ها و سازمان ها تسهیل نماید؟

در زیر نمونه هایی از فرایندهای برنامه ریزی، پیاده سازی و ارزیابی است که از یک روش  EROM  بهره مند می شوند:

  • توسعه برنامه های استراتژیک سازمان و برنامه های مدیریت عملکرد بوسیله انتخاب گزینه هایی که احتمال موفقیت مأموریت اساسی سازمان را به حداکثر می رساند. در مورد سازمان های دولتی، EROM شواهد قابل ردیابی و مستندی را برای توجیه انتخاب اهداف را به شیوه ای سازگار با محدودیت هایی که توسط دولت ارائه می شود، فراهم می کند.
  • توسعه سبد برنامه ها، سبد پروژه ها، سبد طرح های تحقیقاتی، سبد دارایی های نهادی و سایر فعالیت ها و منابع، با انتخاب گزینه هایی که امکان موفقیت سازمان در دستیابی به اهداف استراتژیک را به حداکثر برسانند. EROM  از فرآیند تصمیم گیری در مورد ریسک و فرصت استفاده می کند تا به تصمیم گیرندگان درون سازمان در انتخاب قابل قبول ترین و کارآمدترین سبد شدنی کمک نماید.
  • حمایت از فن آوری های سازنده و فرآیندهای جدید و یا استفاده از سیستم های معمول برای پیشبرد مأموریت سازمان به شیوه ای که سبب بهینه تر شدن موازنه بین ریسک و فرصت مادامیکه اهداف با یک بودجه محدود و گاهی اوقات بسیار کاهش یافته، پیگیری شود.
  • اختصاص بودجه، امکانات، زیرساخت ها و منابع انسانی سازمان، به طریقی که توازن بهینه تری بین احتمال موفقیت و هزینه های اجرا برقرار گردد. در هماهنگی با فرایندهای ارزیابی قابلیت های فناوری در حال انجام سازمان، EROM ریسک ها و فرصت های مربوط به سطح سازمانی، مربوط به الزامات نیروی انسانی، شرایط کارکنان، الزامات تست امکانات، نیازهای فناوری اطلاعات و سایر الزامات و نیازهای پشتیبانی برنامه / پروژه، شناسایی می نماید، و در نتیجه برای ابتکارات و کارکردهای حمایت کننده از ماموریت و مجموعه سازمان تمرکز ایجاد می نماید.
  • ردیابی و کنترل ریسک ها، فرصت ها و شاخص های پیشرو به منظور تسهیل ارزیابی عملکرد مربوط به برنامه های مدیریت استراتژیک و عملکرد. EROM شواهد قابل ردیابی و مستند شده از کیفیت و چگونگی اجرای برنامه ها، پروژه ها و موارد دیگر در سبد پروژه ها، و میزان اجرای رضایت بخش اهداف راهبردی و کوتاه مدت فراهم می آورد.
  • به روز رسانی و اصلاح برنامه های مدیریت استراتژیک و عملکرد در فواصل انتخابی (معمولا متفاوت)، برای نشان دادن تغییرات وضعیت و ظهور ریسک ها و فرصت های جدید.
  • اطلاع رسانی در مورد بررسی عملکرد سبد پروژه ها (PPRs) و بررسی ارزیابی استراتژیک (SARs). EROM  با PPR ها و SAR ها تعامل دارد و این تعامل بوسیله کمک به شناسایی شاخص های ریسک و فرصت که هر برنامه باید این شاخص ها را پیگیری نماید و نیز کمک به کنترل داخلی که هر برنامه نیازمند مدیریت آن است، با اطلاع رسانی این بررسی ها در مورد چگونگی تعریف شاخص ها و کنترل های مرزی برنامه ها؛ با کمک به ارائه یک مبنای منطقی برای خود ارزیابی عملکرد مربوط به برنامه استراتژیک؛ و در نهایت با کمک به تولید نتایجی که توسط نهادهای خارجی مورد نیاز است، شامل نتایج خود ارزیابی و رتبه بندی، شکل می گیرد.
  • داشتن توانمندی در پاسخ سریع به شرایط جدید فراگیر، مثبت یا منفی، که نیاز به اقدام فوری دارند. با در نظر گرفتن خطرات و فرصت هایی که به شدت برنامه ها، پروژه ها، نهادها و واحدهای سازمانی را به صورت یکپارچه و منسجم تحت تاثیر قرار می دهد.EROM کمک می کند تا اطمینان حاصل شود که ابزارهایی به درستی برای ایجاد پاسخ های به موقع به مسائل پیچیده که نیازمند یک پاسخ یکپارچه هستند، وجود دارد و در جای خود قرار داده شده اند.
  • تسهیل تصمیمات پذیرش ریسک در ارتباط با تصمیمات کلیدی سازمان. نتایج به دست آمده از EROM شامل جمع آوری اطلاعات ریسک و فرصت از سطوح پایین تر به سطوح بالاتری است، که به تصمیم گیرندگان اجازه می دهد بینشی از سطح کلی مورد توجه در سازمان و یا اطمینان ناشی از شانس سازمان برای ایجاد رضایت در هر یک از اهداف مهم خود بدست آورند. مزایای استفاده از روش EROM به ویژه برای مأموریت های چندگانه و پیچیده ای که شامل انتخاب های سخت بین مسیرهای جایگزین هستند، بسیار مهم است.

با توجه به نوع اهداف و محصول کسب و کار و سطح بلوغ سازمان چهارچوب استقرار مدیریت ریسک می تواند از بین موارد زیر انتخاب گردد:

-۱- استقرار نظام جامع مدیریت ریسک سازمانی – مبتنی بر  COSO 2017

۲-۲-  استقرار نظام جامع مدیریت ریسک سازمانی – مبتنی بر EROM 2017

۲-۳- پیاده سازی استاندارد مدیریت ریسک ISO 31000

۲-۴- راه اندازی دفتر مدیریت ریسک پروژه – مبتنی بر استاندارد PMBOK 6th edition

اگر در برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک سازمان خود به قدر کافی تمرین داشته و تجربه کسب کرده اید، و اکنون به دنبال بلوغ بالاتر در مدیریت سازمان خود می باشید، مدیریت ریسک و فرصت جامع سازمان ابزاری مدرن در جهت دستیابی به این هدف شما است. این روش برای شما مزیتی منحصر به فرد ایجاد خواهد کرد.

موسسه مشاوره مدیریت قدر پارسیان آماده تهیه و تدوین «برنامه ریزی ریسک و فرصت جامع سازمان» برای سازمان های دولتی و خصوصی با مناسب ترین هزینه و بهترین کیفیت است.